ركعت نماز ادراك وقت كند بر او واجب است هر دو نماز فريضه ( مغرب و عشا را ) به جا آورد . همچنين بنابر رأى شيخ صدوق كسى كه به اندازهء چهار ركعت پيش از نيمه شب وقت را درك كرده همين تكليف متوجّه اوست . هر گاه از ابتدا به نماز عصر يا عشاء مشغول شود اگر در حال اشتغال به نماز متذكّر شود بايد نيّت خود را عدول دهد ؛ و اگر پس از فراغ به ياد او آيد چنانچه نماز او در وقت مختصّ به اوّلى واقع نشده صحيح خواهد بود ، و بنا بر قول شيخ صدوق نماز او مطلقا درست است . مسألة : پس از دخول وقت نماز واجب ، گزاردن نماز نافله كراهت دارد ، ( 1 ) جز نوافل يوميّه در اوقات مخصوص آنها چنان كه ذكر خواهد شد ، و اكثر علماء آن را حرام دانسته‌اند . كسى كه نماز واجب بر ذمّه دارد نافله خواندن او نيز همين حكم را دارد ، و ابتدا كردن به نافله پس از نماز صبح تا طلوع آفتاب و عصر تا غروب نيز كراهت دارد . همچنين هنگام بالا آمدن خورشيد جز در روز جمعه مكروه است ، ليكن نوافلى كه داراى علل و اسبابند ، مانند طواف ، زيارت ، تحيّت مسجد و استسقاء اداى آنها در اوقات مذكور اشكالى ندارد چنان كه مشهور است . در روايات قيد ابتدا و نافله نيست بلكه مطلق نماز ذكر شده است ، بلى در خبر صحيح از امام باقر ( ع ) روايت شده كه فرموده است : « چهار نمازند كه انسان مىتواند در هر ساعتى آنها را بگزارد : نمازى است كه از تو فوت شده و هر زمان به يادت آمد آن را ادا مىكنى ، دو ركعت نماز طواف واجب ، نماز كسوف و ديگر نماز ميّت مىباشد . اين نمازها را انسان در همهء ساعات مىتواند به جا آورد . » « 6 » در حديث صحيح از امام صادق ( ع ) نقل شده است : « پنج نمازند كه در هيچ حالى ترك نمىشوند : هر گاه خانه خدا را طواف كنى ، هر گاه بخواهى محرم شوى ، نماز كسوف ، نمازى كه فراموش شده و هر زمان به يادت آمد آن را به جا مىآورى و نماز ميّت . » « 7 » غزّالى مىگويد : در نهى از خواندن نافله در اوقات مكروه سه مقصد وجود دارد :

--> ( 6 ) كافى ، ج 3 ، ص 288 ؛ خصال ، ج 1 ، ص 118 ؛ الفقيه ، ص 116 . ( 7 ) تهذيب ، ج 1 ، ص 189 ؛ كافى ، ج 3 ، ص 287 ، شماره 2 .